شبکه خبری بانکوک بیزنس نیوز در برنامه تحلیلی تلویزیونی خود به تحولات اخیر پیرامون مراسم تشییع رهبر پرداخته و گفت : از نگاه بسیاری از تحلیلگران تنها یک رویداد داخلی یا مذهبی نبود، بلکه بخشی از یک راهبرد گستردهتر برای بازسازی بازدارندگی، نمایش انسجام ملی و تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی ایران ارزیابی میشود. در این چارچوب، تنگه هرمز همچنان مهمترین دارایی راهبردی ایران در معادلات امنیت انرژی جهان به شمار میرود.در ماههای گذشته برخی کارشناسان معتقد بودند که ارزش راهبردی اهرم هرمز نسبت به گذشته کاهش یافته است؛ زیرا کاهش نسبی قیمت نفت، افزایش تولید انرژی در برخی کشورها و تنوع مسیرهای صادراتی، قدرت چانهزنی تهران را محدود کرده است. با این حال، برگزاری مراسمی با حضور گسترده مردم و مقامات، از دید برخی ناظران، تلاشی برای ارسال این پیام بود که فشارهای نظامی و سیاسی نتوانسته انسجام ساختار حاکمیتی ایران را از میان ببرد و ظرفیت بسیج اجتماعی همچنان پابرجاست.
از منظر راهبردی، اگر این برداشت را بپذیریم، تهران تلاش میکند روایت «تابآوری» را به بخشی از بازدارندگی خود تبدیل کند؛ یعنی این تصور را ایجاد کند که استفاده از ابزار نظامی علیه ایران نهتنها اهداف مورد نظر را محقق نمیکند، بلکه میتواند موجب تقویت همبستگی داخلی و افزایش مشروعیت سیاستهای امنیتی کشور شود. چنین برداشتی میتواند در محاسبات طرفهای مقابل درباره هزینه و فایده هرگونه اقدام نظامی اثرگذار باشد.در حوزه دیپلماسی نیز برخی تحلیلگران معتقدند ایران ترجیح میدهد پیش از ورود به هرگونه توافق جدید، موقعیت خود را در معادلات منطقهای تثبیت کند. در این چارچوب، تنگه هرمز صرفاً یک گذرگاه دریایی نیست، بلکه نماد نفوذ ژئوپلیتیکی و ابزار مهم چانهزنی در مذاکرات آینده محسوب میشود. از نگاه این تحلیل، هرچه نقش ایران در امنیت و مدیریت این آبراه راهبردی پررنگتر باشد، وزن سیاسی تهران در گفتوگوهای منطقهای و بینالمللی نیز افزایش خواهد یافت.
در برخی محافل پژوهشی غربی نیز این دیدگاه مطرح شده است که تهران ممکن است زمان را به سود خود بداند و از شتاب در مذاکرات پرهیز کند؛ زیرا تصور میکند تحولات سیاسی داخلی آمریکا، از جمله فشارهای انتخاباتی و رقابتهای داخلی، میتواند قدرت مانور واشنگتن را محدود کند. بر این اساس، ایران ممکن است تلاش کند با حفظ وضعیت موجود، امتیازات بیشتری در مذاکرات احتمالی آینده به دست آورد.در مقابل، بسیاری از تحلیلگران غربی نیز تأکید میکنند که تبدیل برتری ژئوپلیتیکی به یک اهرم دائمی، با موانع جدی روبهرو است. حضور مستمر نیروهای دریایی بینالمللی در خلیج فارس، وابستگی اقتصاد ایران به صادرات انرژی، فشار تحریمها و حساسیت بالای بازار جهانی نفت، عواملی هستند که میتوانند آزادی عمل تهران را محدود کنند. از این منظر، هرگونه اقدامی که امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز را بهطور جدی مختل کند، هزینههای اقتصادی و سیاسی قابل توجهی برای خود ایران نیز خواهد داشت.
در مجموع، مراسم تشییع رهبر پیشین جمهوری اسلامی را میتوان بخشی از تلاش حکومت برای نمایش استمرار، ثبات و انسجام در شرایط پس از بحران دانست. اینکه آیا این نمایش سیاسی و اجتماعی در نهایت به افزایش قدرت چانهزنی ایران در موضوعاتی مانند امنیت تنگه هرمز و مذاکرات هستهای منجر خواهد شد یا خیر، به عوامل متعددی از جمله روند تحولات منطقه، سیاستهای قدرتهای جهانی، وضعیت اقتصاد ایران و تصمیمات آینده طرفهای مذاکره بستگی خواهد داشت. بنابراین، اگرچه تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین ابزارهای ژئوپلیتیکی ایران باقی مانده است، اما میزان اثرگذاری آن در آینده به تعامل پیچیده میان قدرت سخت، دیپلماسی و شرایط بینالمللی وابسته خواهد بود.
منبع :
https://www.youtube.com/watch?v=BtGoTlBrXBo
نظر شما